Tulpar ve Rust Karşılaştırmaları

Rust ve Tulpar ikisi de derleme zamanında native ikiliye derlenir, VM ya da GC duraklaması yoktur ve aynı performans sınıfındadırlar. Asıl fark bellek modeli ile “kutudan çıkanlar” arasında: Rust’ın ownership/borrow checker’ı garbage collector olmadan bellek güvenliği sağlar, ama standart kütüphanesi ne bir HTTP sunucusu ne de SQLite bağlaması içerir — bunlar actix-web, sqlx, diesel gibi crate’lerden gelir. Tulpar’da borrow checker yok, ama wings ve orm zaten runtime’ın bir parçası.

JSON ve Struct Kullanımı

Tulpar

JSON ve Struct Kullanımı

Çalıştır

arrayJson user = {"name": "Hamza", "age": 27}; print(user.name); print(user.age);

Rust

struct User {
    name: String,
    age: u32,
}

fn main() {
    let user = User { name: "Hamza".to_string(), age: 27 };

    println!("{}", user.name);
    println!("{}", user.age);
}

Diziler ve Döngüler

Tulpar

Diziler ve Döngüler

Çalıştır

arrayInt numbers = [1, 2, 3, 4, 5]; for (int i = 0; i < length(numbers); i++) { print("Item:", numbers[i]); }

Rust

fn main() {
    let numbers = [1, 2, 3, 4, 5];

    for n in numbers.iter() {
        println!("Item: {}", n);
    }
}

String İşleme

Tulpar

String İşleme

Çalıştır

str input = " TULPAR LANG "; str cleaned = lower(trim(input)); arrayStr parts = split(cleaned, " "); print("Cleaned:", cleaned); print("First word:", parts[0]);

Rust

fn main() {
    let input = "  TULPAR LANG  ";

    let cleaned = input.trim().to_lowercase();
    let parts: Vec<&str> = cleaned.split(' ').collect();

    println!("Cleaned: {}", cleaned);
    println!("First word: {}", parts[0]);
}

Tek Dosyada HTTP API

Rust’ın standart kütüphanesinde HTTP sunucusu yok, bu yüzden en basit bir API bile actix-web ve JSON için serde gibi bir crate gerektirir — SQLite, bir ORM ve OpenAPI dokümantasyonu da (sqlx/diesel, utoipa, …) bunun üzerine eklenen ayrı crate’lerdir. Tulpar’da wings ve orm derleyicinin kendi runtime’ında gelir.

Tulpar

import "wings";
import "orm";

orm_open("app.db");
define_model("users", {
    "id":   "INTEGER PRIMARY KEY AUTOINCREMENT",
    "name": "TEXT NOT NULL",
    "age":  "INTEGER"
});

func list_users(req)  { return ok(orm_all("users")); }
func create_user(req) { return created(orm_create("users", req.json)); }

get("/users",  "list_users");
post("/users", "create_user");
body_schema({"name": "str", "age?": "int"});   // hatalı body → otomatik 422

serve(8080);   // + Swagger UI, /openapi.json, /metrics, /healthz

Rust

use actix_web::{get, web, App, HttpServer, HttpResponse};
use serde::{Deserialize, Serialize};
use std::sync::Mutex;

#[derive(Serialize, Deserialize, Clone)]
struct User {
    id: u32,
    name: String,
    age: u32,
}

#[get("/users")]
async fn list_users(users: web::Data<Mutex<Vec<User>>>) -> HttpResponse {
    HttpResponse::Ok().json(&*users.lock().unwrap())
}

#[actix_web::main]
async fn main() -> std::io::Result<()> {
    let users = web::Data::new(Mutex::new(Vec::<User>::new()));

    HttpServer::new(move || App::new().app_data(users.clone()).service(list_users))
        .bind(("0.0.0.0", 8080))?
        .run()
        .await
    // SQLite/ORM (sqlx veya diesel), OpenAPI (utoipa) ve /metrics
    // (actix-web-prom) hepsi bunun üzerine eklenen ayrı crate'ler.
}

Tulpar tarafının rehberli, üç uygulamalı versiyonu için Wings Öğreticisi’ne, ham HTTP verimi karşılaştırması için Benchmark Sonuçları’na bakın.